یکی از معروف ترین و بزرگ ترین بازارهای سنتی ایران و جهان، بازار سرپوشیده و سنتی تبریز است. بازار سنتی تبریز محل خوبی برای خرید فرش دستباف، آجیل، محصولات چرمی، پارچه، کفش، ادویه و صنایع دستی است.

معرفی:

  • بازار سنتی تبریز با مساحتی حدود یک کیلومتر مربع، بزرگ ترین بازار سرپوشیده جهان است.
  • این بازار از سمت شرق به عالی قاپو (کاخ‌های ولیعهد نشین)، از سمت غرب به مسجد جامع تبریز، از سمت شمال به بخش‌هایی از رودخانه مهرانه رود متصل می‌گردد.
  • هنوز هم این بازار با داشتن 5500 مغازه، 40 گونه شغل، 35 باب سرا، 35 باب تیمچه، 20 باب مسجد، 20 بابا راسته بازار، 11 دالان و 9 مدرسه دینی از اصلی ترین مراکز داد و ستد تبریز به شمار می‌رود.
  • بازار سنتی تبریز به عنوان نخستین بازار ایرانی در سال 1389 در فهرست جهانی یونسکو ثبت گردید.
  • مهماری بازار، چیدمان مغازه‌ها، تیمچه‌ها، دالان‌ها، راسته‌ها و همچنین نوع مشاغلی که در این بازار فعالیت دارند از عوامل قرارگیری این بازار در فهرست یونسکو بوده است.
  • همچنین این بازار در سال 1354 به عنوان بزرگ ترین بازار سرپوشیده آجری جهان در فهرست آثار ملی ایران ثبت گردید.
  • شرح و توصیف بازار سنتی تبریز در سفرنامه‌های مارکوپولو، ابن بطوطه، جاکسن، یاقوت حمودی، ژان شاردن، حمداله مستوفیگاسپار دروویل و جملی کاردی آمده است.

تاریخچه:

  • تاریخ دقیق ساخت بازار مشخص نیست اما بیشتر جهانگردانی که از سده چهارم هجری تا دوران قاجار از تبریز دیدن کرده‌اند در مورد این بازار اطلاعاتی داده‌اند.
  • به دلیل موقعیت مکانی تبریز و قرارگیری آن بر سر راه جاده ابریشم و گدر کاروان‌ها از این مسیر، این بازار از قدیم رونق خاصی داشته است.
  • نام بازار تبریز از زمان سلجوقیان شناخته شد. پس از اینکه تبریز توسط ایلخانان به پایتخت برگزیده شد این شهر و همچنین بازار تبریز بسیار رونق گرفت.
  • حدود سه قرن پیش و پس از وقوع زمین لرزه تبریز در سال 1193 قمری، این بازار توسط حاکم وقت تبریز، نجف قلی خان دنبلی، بازسازی گردید.
  • نخستین نقشه بازار در سال 1327 هجری، در بخشی از نقشه دارالسلطنته تبریز و به دست اسدالله خان مراغه‌ای ترسیم گردید.
  • در زمان عباس میرزا، فرزند فتحعلیشاه قاجار، بازار تبریز به مرکز تجارت انگلیسی‌ها تبدیل شده بود.

بازار سنتی تبریز

معماری و بخش‌های مختلف بازار:

  • بازار سنتی تبریز از طاق‌ها و گنبدهای بلند آجری تشکیل شده است.
  • این بازار شامل قسمت‌هایی نظیر بازار امیر، بازار کفاشان، راسته بازار، بازار حلاجان، یمینی دوز بازار، راسته دوز، بازار حاج محمد حسین، بازار مشیر، بازار دلاله زن بزرگ، بازارچه صفی، بازار امیر ابوالحسن، سرای حاج رسول، سرای حاج میرزا علی نقی، تیمچه، سرای شیخ کاظم، تیمچه حاج صفر علی، دالان میرزا شفیع و تیمچه ملک است.
  • اغلب مفازه‌های تیمچه‌ها و سرای بازار دارای 3 طبقه هستند. طبقه بالا محل انبار، طبقه وسط مغازه و طبقه پایین جهت استراحت و آسایش در نظر گرفته شده است.
  • بزرگ ترین گنبد بازار مربوط به تیمچه امیر است. همچنین باشکوه ترین معماری مربوط به تیمچه مظفریه است.
  • به جز بخش‌های مختلف بازار، حمام‌هاف کاروانسراها و مساجد بازار هم بسیار دیدنی هستند.

بازارچه‌ها:

حال به بررسی بازارچه های مختلف آن می پردازیم:

بازار امیر:

  • یکی از مهم ترین بخش‌های بازار تبریز، بازار امیر است. میرزا محمد خان امیر نظام فرزند شیخ علی خان وزیر شاه سلیمان و نوه میرآخور شیخ صفی اردبیلی، این بازار را بنا نهاد. این بازار اکنون محلی برای خرید طلا و جواهر است. 112 مغازه در این بازار فعالیت دارند که به فروش طلا، لوازم آرایش و پارچه مشغول هستند.

تیمپه مظفریه:

  • یکی از زیباترین و معروف ترین قسمت‌های بازار تبریز، تیمچه مظفریه است. تجارت فرش و قالی‌های دستباف در این مکان صورت می‌گیرد. برخی از مغازه‌ها هم به مرمت فرش و فروش تابلو فرش مشغولند.

بازار بلورفروشان:

  • همانطور که از اسم این بازار پیداست، این بازار برای فروش وسایل شیشه‌ای و بلور بوده است. بازار بلور فروشان به نام قیزبستی هم شناخته می‌شود. این بازار دارای تیمچه‌هایی از قبیل تیمچه قند فروشان، تیمچه مظفریه، دالان بادامچی لر، دالان حاج شیخ، دالان میرزا مهدی، سرای میرزا مهدی و سرای گرجیلر (جورجیلر) است.

بازار حرمخانه:

  • تیمچه‌های این قسمت از بازار تبریز عبارتند از تیمچه سعدیه، تیمچه هاشمیه، سرای آلمانی‌ها، سرای صاحب دیوان و ساختمان سنگی کلانتری.

بازار شیشه گرخانه:

  • این بازار نیز محلی برای فروش شیشه بود و مغازه‌های شیشه سازی در آن فعالیت داشته‌اند. این بازار قبلا از دو سرا به نام‌های حاج رسول و میرزا علی النقی تشکیل شده بود اما شهرداری تبریز این دو سرا را خراب کرده و بازار و پارک شمس تبریزی را در این محل احداث نمود. امروزه در این محل لوازم آرایشی و لوازم التحریر فروخته می‌شود.

بازار صادقیه:

  • یکی از دیدنی ترین بخش‌های بازار تبریز، بازار صادقیه است. این بازار از گذشته تاکنون محل فروش قالی‌های دستباف است. این بازار نیز از تیمچه‌های معروفی مانند تیمچه حاج رحیم، دالان خونی، سرای بزرگ شاهزاده، سرای دباغایی، سرای دودری، سرای قدیم سید حسین، سرای کوچک شاهزاده و سرای میانه سید حسین تشکیل شده است. این قسمت توسط میرزا صادق خان پسر صدرالدین محمد بنا شده است.

بازار عباچی:

  • تیمچه‌ اخلاقی، تیمچه حسینی، تیمچه شعرباغان و سرای میر اسماعیل از تیمچه‌های معروف این قسمت از بازار هستند.

بازار کفاشان:

  • این بازار یکی از مهم ترین بازارهای تولید و دوخت کفش و عرضه آن در تبریز است. تیمچه امید، سرای امید، تیمچه حاج ابوالقاسم و سرای حاج ابوالقاسم از تیمچه‌های این بازار است.

بازار یمنی دوز:

  • در گذشته نوعی کفش به نام کفش یمنی استفاده می‌شده است که این بازر محلی برای تولید این نوع کفش بوده است.

راسته بازار:

  • یکی از بزرگ ترین راسته بازارچه‌های تبریز راسته بازار است. کالاهای بسیاری در این قسمت به فروش می‌رسند و تیمچه‌ها و قسمت‌های زیادی در راسته بازار وجود دارد.مهم ترین تیمچه‌های راسته بازار عبارتند از: تیمچه حاج شیخ، تیمچه حاج تقی، تیمچه حاج صفرعلی، دالان خان، سرای درعباسی، سرای دودری و سرای میرزا مهدی.

بازار سنتی تبریز

دیدنی‌های بازار:

در بازار تبریز اماکن دیدنی دیگری هم قرار دارند. در زیر نام برخی از این اماکن دیدنی را می‌آوریم:

مدرسه طالبیه:

حمام خان:

  • حمام خان یکی از آثاری ایت که در فهرست آثار ملی ایران قرار گرفته است. این حمام اکنون به عنوان کارگاه کفاشی مورد استفاده قرار می‌گیرد.

موزه بازار و مشاغل:

  • این موزه در انتهای بازار تبریز قرار دارد. این موزه به معرفی مشاغل از جمله مشاغل قدیمی که به فراموشی سپرده شده است می‌پردازد.

زورخانه گرشاسب یل:

  • این زورخانه که قدیمی ترین زورخانه تبریز است، در ابتدای بازار صادقیه قرار دارد.

 

 

سایر اطلاعات:

آدرس: تبریز، خیابان بازار، بازار سنتی تبریز

ساعات بازدید: بازار تبریز همه روزه از ساعت 7 صبح الی 9 شب بجز جمعه‌ها، قابل بازدید است اما شلوغ ترین زمان بازدید بین ساعت 11 تا 2 بعد از ظهر است. معمولا بعد از ساعت 2 بعداز ظهر برخی مغازه‌ها تا عصر بسته هستند.

 

 

چنانچه می‌خواهید اطلاعات کاملی از جاذبه‌های گردشگری تبریز به دست آورید، با آسان گردش همراه باشید.