روستای تاریخی تیس از قدیمی‌ترین روستاهای جنوب ایران در چابهار است که جاذبه‌های طبیعی و تاریخی فراوانی دارد.

 

روستای تیس کجاست؟

  • روستای تیس در 9 کیلومتری شمال غربی بندر چابهار و همچنین در شمال شرقی منطقه آزاد تجاری واقع شده است.
  • روستای تیس بر سر راه چابهار به نیکشهر و بندر کنارک قراردارد.

روستای تیس چابهار

ویژگی ها:

  • روستای تیس چابهار، با نام‌های طیس و تیز هم شناخته می‌شود.
  • این روستا مهمترین بندرگاه و مرکز بازرگانی منطقه مکران بوده است که بازرگانان کالاهای خود را از آسیای شرقی و هند به دیگر نقاط خاورمیانه، آسیای میانه و قفقاز ارسال می‌کردند. اما اکنون اهمیت و اعتبار گذشته خود را ندارد.
  • در قدیم این روستا مرکز تجارت شکر مکران و گندم سیستان بوده است.
  • علت کم اهمیت شدن بندر تیس، از میان رفتن تولید نیشکر و پانیذ در مکران و صادر نشدن آن است.
  • در اطراف روستای تیس کوه‌های شهبازبند، لاوری و پیل‌بند قرار دارند که مانند حصاری روستا را در برگرفته‌اند.
  • رودخانه لاوری از وسط روستا عبور می‌کند که زیبایی‌های طبیعی روستا رو دو چندان کرده است.
  • کشاورزی، دامداری و ماهیگیری منبع درآمد و شغل اکثر اهالی روستاست.
  • همچنین این روستا از مراکز عمده سوزن‌دوزی ایت که زنان روستا به این هنر مشغولند.
  • دین مردم مسلمان سنی و زبان آنها بلوچی است.
  • براساس آخرین سرشماری که در سال 1395 انجام شد تعداد 776 خانوار با جمعیت حدود 6 هزار نفر در این روستا زندگی می‌کنند.

روستای تیس چابهار

پیشینه تاریخی:

  •  قدمت روستای تیس به 2500 سال پیش برمیگردد.
  • در کتاب‌های مربوط به فتوحات اسکندر مقدونی از این منطقه به نام تیز یاد می‌شود که به مرور زمان به تیس تغییر پیدا کرده.
  • قدیمی‌ترین مطالب در خصوص روستای تاریخی تیس، به دوران ساسانیان بازمی‌گردد.
  • در آن زمان تیس، یک بندر مهم در منطقه مکران به شمار می‌آمده و بر سر راه جاده ابریشم قرار داشته است.
  • در سال 360 قمری عابد بن علی از سرداران عضدالدوله دیلمی پس از سرکوب بلوچ‌ها، روستای تیز یا تیس را تصرف کرد و شروع به کشتار مردم و به اسارت بردن آنان کرد. درنتیجه مردم دست از مقاومت برداشتند و به اجبار به اسلام روی آوردند.
  • در سال 422 قمری نیز مسعود غزنوی سپاهی را روانه تیس کرد و آنجا را به تصرف خود درآورد.
  • در سفر ملک قاورد (از شاهان سلجوقی) به مکران تیس مورد مرمت واقع شد.
  • پس از آن نیز در دوران سلطنت طغرل سلجوقی که بین سال‌های 551 تا 562 قمری بود، روستای تیس از رونق زیادی برخوردار گردید.
  • افضل الدین کرمانی در کتابی تحت عنوان عقدالعلی که در قرن 6 هجری نوشته شده، از بندر تیس به عنوان بندری مهم یاد کرده که کالاهای بازرگانی بسیاری از آنجا وارد می‌شده.
  • در اواخر قرن 10 و اوایل قرن 11 هجری، پرتغالی‌ها به این منطقه وارد شدند.
  • مردم تیس اما در مقابلشان بسیار مقاومت کردند و قلعه پرتغالی‌ها نیز در این زمان ساخته شد.
  • نادر شاه افشار نیز توسط یکی از سرداران بزرگ خود به نام پیرمحمدخان روستای تیس را تصرف کرد.
  • سپس امیر دینار مکرانی را برای حکومت آن منطقه برگزید.
  • در دوران قاجار تیس کمی مورد کم توجهی واقع گردید اما به مرور زمان و پس از شناخت تیس، قلعه‌ای در آنجا بنا شد و مردم دشت در آنجا اسکان داده شدند.

 

سایر اطلاعات:

  • خوشبختانه امروزه بندر و روستای تیس مورد توجه مسئولان واقع شده است.
  • طرح لایروبی و بهسازی اسکله تیس چابهار وارد فاز اجرایی شده و در مسیر توسعه قرار گرفته است.
  • همچنین فعالیت‌های عمرانی بسیاری در این منطقه در حال انجام هست.
  • سازمان منطقه آزاد چابهار در تلاش هستند روستای تیس را به عنوان مکان تاریخی، طبیعی و پژوهشی در یونسکو ثبت کنند.
  •  همانطور که اشاره شد در این منطقه به دلیل قدمت زیادی که دارد آثار و جاذبه‌های تاریخی زیادی برای گردشگری موجود است.
  • قلعه پرتغالی‌ها، مسجد جامع تیس، غارهای بان مسیتی و گورستان جن یا قبرستان تیس از این آثار ارزشمند به شمار می‌روند.