دوران صفویه دورانیست که با شکوه ترین کاروانسراها در این دوران ساخته می‌شدند و شاخص ترین بناهای آن دوره کاروانسراهاست. مجموعه مادرشاه اصفهان یکی از همین مجموعه های بی نظیر است.

قسمت‌هایی که در این مقاله خواهید خواند:

  • تاریخچه مجموعه مادرشاه اصفهان
  • هتل یا مهمانسرای عباسی
  • بازار هنر اصفهان

 

تاریخچه مجموعه:

  • در میان آثار به جامانده از دوران صفوی، مجموعه کاروانسرا، بازار و مدرسه به نام مجموعه مادرشاه که در حوالی خیابان چهارباغ اصفهان و در خیابان آرامگاه واقع شده است.
  • این مجموعه متشکل از بازارچه و کاروانسرا، توسط شاه سلطان حسین، آخرین پادشاه صفوی، ساخته شد.
  • او این بنا را به مادرش هدیه داد.
  • دلیل نامگذاری این مجموعه به نام کاروانسرای مادرشاه، همین موضوع است.
  • با توجه به قرارگیری این بنا در کنار مدرسه چهارباغ، مادر پادشاه عواید حاصل از این مجموعه را وقف مدرسه چهارباغ کرد.

بیشتر بدانیم:

  • کاروانسرای عباسی دارای دو طبقه و یک صحن وسیع است که از وسط آن نهری می‌گذرد.
  • پس از حمله افغان‌ها در سال 1134، مانند بسیاری از آثار تاریخی دیگر، قسمت‌هایی از مجموعه آسیب دید.
  • در زمان قاجار و در زمان حکومت ظل السلطان، این بنا مورد بازسازی قرار گرفت.
  • سپس از آن برای استقرار نظامیان استفاده می‌شد.
  • پس از سال 1302، از این مکان به عنوان انبار قند و شکر استفاده می‌شد.
  • بین سال‌های 1310 تا 1330 بر سر موقوفه بودن بنا کشمکش‌ها و نزاع‌هایی صورت گرفت.
  • در نهایت عدلیه رای موقوفه بودن بنا را صادر کرد.

 

 

این مجموعه شامل بخش‌های زیر است:

تاریخچه مهمانسرای عباسی:

مجموعه مادرشاه اصفهان

  • مهمانسرای عباسی یادگاریست از دوران صفوی که اصفهان در آن ایام شکوه ویژه‌ای داشت و به نصف جهان معروف شد.
  • این هتل دارای قدمت 320 ساله است.
  • در سال 1336، با توجه به افزایش سفر و ورود گردشگران داخلی و خارجی به اصفهان، مسوولان تصمیم گرفتند این کاروانسرا را تبدیل به مهمانسرا یا هتل کنند.
  • بر همین اساس، بیمه ایران ملک مذکور را از اداره اوقاف اصفهان اجاره کرد.
  • سپس با هزینه خود این مکان را تبدیل به مهمانسرا یا هتل عباسی کرد و جلوی تخریب بنا را گرفت.
  • در سال 1345 بازسازی این بنا به پایان رسید.
  • امروزه مهمانسرای عباسی با 231 باب اتاق، به لحاظ پیشینه ارزشمند تاریخی خود، به عنوان یک موزه گرانبها و کهن ترین هتل موزه دنیا شناخته می‌شود که هرساله پذیرای گردشگران بسیاری از اقصی نقاط جهان است.

مجموعه مادرشاه اصفهان

معماری مهمانسرای عباسی:

  1. پلان معماری هتل عباسی به صورت چهار ایوانی است که در هر ایوان حجره‌های دو طبقه قرار گرفته‌اند.
  2. بعد از تغییر کاربری محل به هتل، ابتدا دیوارها و سقف‌ها بازسازی و حجره‌های کاروانسرا تبدیل به اتاق‌های هتل شدند.
  3. از خشت خام و آجر و بتون برای تقویت استحکام بنا و بازسازی آن استفاده شد. همچنین فضای داخلی هتل به گونه‌ای طراحی شد که بیانگر جلوه هنر اصیل ایرانی باشد.
  4. یک گروه 150 نفری که از معروف ترین هنرمندان ایرانی بودند، با نام گروه هنری مهر، طراحی داخلی بنا از جمله گچبری، کاشیکاری، آینه کاری و مشبک سازی بنا را به دست گرفتند.
  5. در داخل سوییت‌های هتل، از سبک معماری صفوی و قاجار الهام گرفته شده است.
  6. در این هتل سعی شده تا شکل بنای اصلی حفظ شود، بعضی اتاق‌های بخش شمالی هنوز بافت قدیم خود را دارند. طاقچه‌ها، پنجره‌ها و درب‌های هتل نیز شکل اولیه خود را حفظ کرده‌اند.
  7. در لابی هتل، گچبری‌های خیره کننده‌ای وجود دارد که نظر هر بیننده‌ای را به خود جلب می‌کند. پوبی که در پله‌های لابی استفاده شده از چوب چنار پنجاه ساله است و برای ساخت نرده‌ها از نرده‌های کاخ هشت بهشت الهام گرفته‌اند.
  8. تالارهای چهلستون، عالی قاپو، زرین، نقش جهان و فیروزه از مهمترین تالارهای این بناست که در تزیینات داخلی آنها سعی شده تا از تزیینات بنای اصلی آن الهام گرفته شود.

تالارها:

  • تالار زرین: دیوارهای این بنا با رنگ زمینه سبز-آبی، پوشیده شده از ورق‌های طلای قلم گیری شده، تذهیب، لایه چینی و گچبری سقف خستند که هنرنمایی هنرمندان ایرانی را به رخ می‌کشند.
  • آینه: این تالار پوشیده از آینه کاری است. علاوه بر آن گچبری، نقاشی و طلاکوبی‌های بسیار زیبایی در تزیینات این تالار بهه کار رفته است.
  • تالار عالی قاپو این مجموعه با الهام از اتاق موسیقی تالار عالی قاپو ساخته شده است. دیوارهای این تالار پوشیده از نقوشی به شکل تنگ، معروف به تنگ بری، به همراه تزیینات گچبری و نقاشی است.
  • نقش چهان در طبقه همکف قرار دارد با گره چینی و شیشه‌های رنگی‌اش بسیار دلربایی می‌کند.
  • فیروزه پوشیده از آینه‌های فیروزه‌ای رنگ در میان ورق‌های طلاست.
  • عباسی از چشم نوازترین تالارهای هتل عباسی است که با تزیینات ورق طلا، گچبری، مقرنس کاری و تنگ بری طراحی شده است.
  • یکی دیگر از سالن‌های زیبا و خاص هتل، رستوران چهلستون است.در این اثر تزیینات بسیاری در دیوارها، سقف، ستون‌ها، درها و شیشه‌های آن بکار رفته است و دیوارها با تابلوهای نقاشی زیبایی تزیین شده‌اند.

 

مجموعه مادرشاه اصفهان

 

آدرس: اصفهان، چهارباغ هباسی، خیابان آمادگاه

تلفن: 03132226010

وب سایت: www.abbasihotel.ir

 

بازار هنر اصفهان:

  • بازار هنر یا بازار کاروانسرای مادرشاه با اینکه به اندازه بازار قیصریه بزرگ نیست ام بسیار زیبا و تماشایی است.
  • شروع ساخت بنای بازار به سال 1116 قمری بازمی‌گردد که بعد از دو سال ساخت آن به اتمام رسید.
  • این بازار در دو طبقه ساخته شده است.
  • دارای دو ورودی چوبی زیبا که هردوی آنها با کاشیکاری زیبایی تزیین شده و سقف آنها مقرنس‌های بسیار زیبایی دارد.
  • یک ورودی بازار هنر از خیابان چهار باغ است و ورودی دیگر از سمت پارک شهید رجایی (هشت بهشت) است.
  • بر سردر ورودی خیابان چهارباغ نام “بازار هنر”، “یا الله” و “به نام خداوند بخشنده مهربان” نوشته شده.
  • هم چنین بر سر در ورودی دیگر کلمه “الله” در دو طرف آن حک شده است.
  • در سال 1340 به دست هنرمندان طلاساز سپرده شد تا هنر خود را در این بازار به فروش برسانند.
  • سقف بلند بازار با ارتفاع حدود 8 متر باعث شد به بازار بلند اصفهان” نیز مشهور شود.
  • اکنون این بازار حدود 78 مغازه دارد که بیشتر کارگاه‌های طلاسازی و نقره سازی در آن فعالیت دارند.

مجموعه مادرشاه اصفهان

آدرس: اصفهان، خیابان چهارباغ عباسی، جنب پارک هشت بهشت

ساعات کار: همه روزه بجز روزهای تعطیل از ساعت 9:30 الی 13:00 و 16:30 الی 21:00

شماره تماس: 03132211698

 

از دیگر بخش های این مجموعه مدرسه چهارباغ است که در مقاله ای دیگر به تفصیل به آن پرداخته ایم. برای اطلاعات بیشتر اینجا کلیک کنید.

برای دریافت اطلاعات بیشتر از سایر اماکن تاریخی اصفهان با آسان گردش همراه باشید.