مجموعه کاخ سعدآباد تهران از بایدهای مقاصد گردشگری ایران می‌باشد.

کاخ سعدآباد تهران

معرفی:

  • مجموعه فرهنگی تاریخی کاخ سعدآباد در شمالی‌ترین و خوش آب و هوا ترین منطقه تهران یعنی الوند به مساحت ۱۱۰ هکتار بنا شده ‌است.
  • این مجموعه دارای حدود ۱۸۰ هکتار جنگل طبیعی، چشمه‌سارها، قنات‌ها، باغستان‌ها، گلخانه‌ها و 8 ورودی است.
  • رودخانه قدیمی جعفرآباد از وسط محوطه کاخ می‌گذرد و در دوران پهلوی اول آب کل مجموعه از این رود تامین می‎شد.
  • ولی در دوران پهلوی دوم برای تامین آب از دوازده رشته قنات قدیمی و جدیدالاحداث استفاده گردید.
  • قدمت مجموعه کاخ سعدآباد به چهار دوره تاریخی قاجاریه، پهلوی اول و پهلوی دوم و پس از انقلاب بر می‌گردد.
  • بعد از کودتای 1299 و تصرف آن توسط خاندان پهلوی، بناها و عمارت‌های متعددی در آن ساخته شد که بالغ ‌بر 18 کاخ در ابعاد مختلف می‌شوند.
  • هریک از بناها، محل سکونت یکی از افراد سلسله پهلوی بوده است.
  • این مکان توسط رضاخان، به مبلغ 400 هزار تومان از ابوالفتح سردار اعظم خریداری شد.
  • پس از پیروزی انقلاب، مجموعه کاخ‌های سعدآباد تهران به موزه تبدیل و میزبان بسیاری از افراد بازدیدکننده از داخل و خارج از کشور شد.
  • کاخ فعلی ریاست جمهوری در جوار این مجموعه قرار دارد.
  • کاخ مادر هم که متعلق به ارگان ریاست جمهوری است برای پذیرایی از مهمانان خارجی استفاده می‌شود.

 

 درب‌های کاخ:

  • مجموعه کاخ سعدآباد تهران به دلیل مساحت بالا ، درب‌های زیادی دارد که بتوان به آن دسترسی راحتی داشت.
  • به همین دلیل این باغ دارای 8 درب اصلی است که هر درب مختص یک پادشاه خاص بوده است.
  • محمدرضا پهلوی بیشتر از درب خیابان دربند وارد کاخ می شد.
  • اسامی این درب‌ها به شرح ذیل است:
  1. درب نظامیه
  2. درب زعفرانیه
  3. درب خیابان دربند
  4. درب میدان دربند
  5. درب اول جعفرآباد
  6. درب دوم جعفرآباد
  7. درب رودخانه
  8. درب کاخ سفید

 

کاخ‌های مجموعه:

  • سعدآباد با حدود 18 کاخ کوچک و بزرگ یکی از بزرگ‌ترین بناهای تاریخی موجود در ایران است.
  • این کاخ‌ها که هرکدام محل زندگی یکی از شاهان سلسله قاجار و پهلوی بوده‌اند دارای زیبایی و معماری های خاصی هستند.
  • وجود وسایل قدیمی و باارزش در این کاخ‌ها از دلایل تبدیل این مکان‌ها به موزه بوده است.
  • ازجمله کاخ‌های این مجموعه می‌توان به موارد ذیل اشاره کرد:

1.کاخ احمدشاهی (در حال مرمت)                                              10.کاخ غلامرضا (موزه سلاح سلطنتی)

2.کاخ سفید (محل اقامت تابستانی پهلوی دوم)                          11.کاخ عبدالرضا (امور اداری سعدآباد)

3.کاخ اسود یا سیاه (موزه هنرهای زیبا)                                      12.کاخ شهرام پسر اشرف پهلوی (موزه نظامی)

4.کاخ اختصاصی (در اختیار نهاد ریاست جمهوری)                       13.کاخ بهمن پهلوی پیر غلامرضا پهلوی (دفتر مدیریت)

5.کاخ شهوند (محل اقامت تابستانی پهلوی اول)                          14. کاخ فریده خواهر فرح دیبا (در اختیار نهاد ریاست جمهوری)

6.کاخ شمس (موزه پوشاک سلطنتی)                                          15. کاخ قدیم ولیعهد رضا پهلوی (موزه بهزاد)

7.کاخ ملکه مادر (در اختیار نهاد ریاست جمهوری)                          16. کاخ جدید ولیعهد رضا پهلوی (در اختیار نهاد ریاست جمهوری)

8.کاخ اشرف (موزه ظروف سلطنتی)                                             17. کاخ فرحناز و علیرضا پهلوی (موزه ط و کتابت)

9.کاخ احمدرضا (در اختیار نهاد ریاست جمهوری)                             18. کاخ لیلا

 

از مهم‌ترین آنها:

1. کاخ ملکه مادر

  • این کاخ محل آخرین سال‌های زندگی رضا شاه، قبل از تبعید به جزیره موریس، و محل زندگی مادر شاه، بوده‌ است.
  • این کاخ، در حال حاضر،در اختیار نهاد ریاست جمهوری ایران، و مخصوص اقامت مهمانان ویژه دولت ایران است.
  • به این دلیل، به ساختمان جمهور مشهور است. این کاخ، در حال حاضر غیرقابل بازدید است.

 

2. کاخ سبز یا مرمر

  • یکی از زیباترین کاخ‌های سلطنتی در ایران، که در شمال غربی مجموعه سعدآباد قرار دارد.
  • این کاخ با تلاش هنرمندان و معماران ایرانی، پس از هفت سال کار، در دو طبقه بنا شد.
  • رضا شاه از طبقه همکف به عنوان محل زندگی و دفتر کار خود، و از زیر زمین به عنوان انباری استفاده می‌کرد.
  • همچنین یک تالار غذا خوری مجلل با میز و صندل‌های منقش و کنده کاری شده و همچنین ظروف نفیس چینی و سرامیک و نقره ایتالیایی مخصوص پذیرایی تشریفاتی میهمانان مورد استفاده قرار می‌گرفته‌است.
  • این کاخ، به دلیل استفاده از سنگ‌های سبز کمیاب معدن خمسه زنجان و سنگ مرمر خراسان، در نمای خارجی آن، به قصر سنگی کاخ مرمر نیز معروف است.

کاخ سعدآباد تهران

3.کاخ ملت

  • این کاخ، بزرگترین کاخ موجود در مجموعه کاخ سعدآباد است، که به‌علت رنگ سفید نمای آن، به کاخ سفید شهرت یافته‌است.
  • این بنا، علاوه بر آنکه اختصاص به امور اداری و تشریفاتی دوران پهلوی دارد، اقامتگاه تابستانی شاه و همسرش فرح، هم بود.
  • این کاخ، شامل ۵۴ واحد مختلف، از جمله ۱۰ تالار تشریفاتی است که وسیع‌ترین آن، تالار کاخ است، که سفره خانه‌ای به مساحت ۲۲۰ متر مربع دارد.
  • بنای کاخ، به دستور رضاشاه، در سال ۱۳۱۰ خورشیدی آغاز گردید و در سال ۱۳۱۵ خورشیدی به پایان رسید.
  • نقشه کاخ، اثر مشترک مهندس خرسندی و مهندس بوریس روسی است.

کاخ سعدآباد تهران

4. کاخ احمد شاهی

  • این کاخ، قدیمی‌ترین کاخ موجود در مجموعه سعد آباد است.
  • این بنا در اواخر سلطنت احمد شاه قاجار و از (سال ۱۲۹۷)، ساخت آن آغاز و در هنگام وزارت جنگی رضا خان، ساخت بنای آن به پایان رسید.
  • پس از انقلاب، از این محل به عنوان پایگاه مرکزی بسیج خواهران استان تهران، استفاده می‌شده‌ است.
  • این کاخ، در حال حاضر غیرقابل بازدید، برای عموم است.

 

5.کاخ بهمن

  • این کاخ از بناهای دوران پهلوی دوم، از جمله زیباترین ساختمان‌های مجموعه است، که منزل مسکونی بهمن، پسر غلامرضا پهلوی بوده ‌است.
  • این ساختمان، مجاور موزه مردم شناسی و در کنار درب شمالی دربند قرار دارد.
  • این ساختمان، از سال ۱۳۸۲ به بعد، به دفتر یونسکو در ایران اختصاص یافت و دورانی، مرکز آموزشی مجموعه سعد آباد بوده ‌است.
  • در حال حاضر این ساختمان به دفتر مدیریت موزه تغییر کاربری داده است.

 

قنات‌های کاخ:

  • مجموعه کاخ سعدآباد به علت داشتن مساحتی بالا و همچنین باغ های فراوان، نیازمند چاه و قنات برای آبیاری باغستان و همچنین مصرف روزانه بوده است.
  • ازجمله قنات‌های کاخ می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
  1. هراش آب
  2. قنات جعفرآباد
  3. قنات کاخ سفید
  4. قنات قوام الدوله
  5. قنات آب‌نما
  6. قنات دفتر مخصوص
  7. قنات خوابگاه
  8. قنات گلخانه
  9. قنات جوادیه
  10. قنات کاخ شمس
  11. قنات کاخ سنگی
  • قنات‌های مذکور از مهم‌ترین قنات‌های موجود در کاخ سعدآباد می‌باشد که آب موردنیاز این مساحت عظیم را تأمین می‌کرده است.
  • متخصصین این کاخ‌ها با بهره‌گیری از هوش و تخصص بالای خود توانسته‌اند شرایطی را فراهم آوردند تا مجموعه کاخ‌های سعدآباد هیچ‌گاه با مشکل کم‌آبی مواجه نگردد.
  • مرتبط بودن این قنات‌ها به یکدیگر موجب پخش یکسان آب در تمامی نواحی این کاخ گشته و خطر خشک‌سالی هیچ یک از مناطق زیبای این باغ را تهدید نمی‌کرده است.

 

موزه های کاخ:

  • به علت قدمت زیاد مجموعه کاخ سعدآباد موزه های بسیار متعدد و زیبا در داخل و خارج کاخ‌ها بنا شده است.
  • این موزه ها دارای آثار با ارزش معنوی هستند که به صورت زیر دسته بندی می‌شوند :

1.موزه محمود فرشچیان

2.موزه استاد بهزاد (کاخ کرباس، کاخ ولیعهدی)

3.موزه آب (دفتر رئیس تشریفات کاخ، دفتر مسئول حفاظت ارتش)

4.موزه آشپزخانه سلطنتی

5.موزه ظروف سلطنتی (موزه ظروف، کاخ اشرف پهلوی)

6.موزه آلبوم های سلطنتی و اسناد سعدآباد

7.موزه اتومبیل های سلطنتی سعدآباد

8.موزه سلاح های دربار کاخ سعدآباد

9.موزه برادران امیدوار کاخ موزه سعداباد (کالسکه‌خانه قجری)

10.موزه خط و کتابت میرعماد کاخ موزه سعدآباد (کاخ فرحناز و علی‌رضا)

11.باغ موزه کاخ سعدآباد

12.موزه چهره‌های ماندگار کاخ سعدآباد (کاخ ملکه توران امیرسلیمانی، همسر رضا شاه پهلوی)

13.موزه مردم ‌شناسی سعدآباد (کاخ شمس پهلوی)

14.موزه مینیاتور استاد آبکار سعدآباد (کاخ لیلا پهلوی)

15.موزه نظامی کاخ سعدآباد (کاخ شهرام)

16.موزه هنر ملل سعدآباد (گلخانه کاخ سفید، موزه هنر اختصاصی فرح پهلوی)

17.موزه هنرهای زیبا سعدآباد

18.موزه نگارستان سعدآباد (کاخ فرح پهلوی)

19.موزه هنر و مردم سعدآباد

 

امکانات مجموعه:

  • شاهان قاجار به دلیل سفرهای خارجه خود و مشاهده امکانات سایر کشورها، سعی کرده‌اند تا حد اعلای توانایی و امکانات خود را در ساخت این کاخ به ‌کار گیرند.
  • پس از آن نیز شاهان دوره پهلوی و همچنین متولیان امر در زمان انقلاب توانسته‌اند، امکانات رفاهی و علمی خوبی را برای بازدیدکنندگان فراهم آورند.
  • ازجمله امکانات مجموعه سعدآباد می‌توان به موارد ذیل اشاره کرد:

 

1- کارگاه مرمت:

این مرکز، فعالیت خود برای بازسازی بناهای از بین ‌رفته و وسایل قدیمی و آنتیک را از سال 1373 آغاز کرده است و تاکنون توانسته است اقدامات مؤثری را برای حفظ و بازسازی آثار موجود انجام دهد. در حال حاضر، انجام مراحل مرمتی و حفاظتی آثار گوناگون مجموعه بر عهده این واحد است.

 

2- گلخانه:

گلخانه موجود در کاخ سعدآباد تهران یکی از زیباترین مکان‌های این باغ است که پیشنهاد می‌شود حتماً از آن بازدید به عمل آید. این مجموعه با دارا بودن زیباترین و خاص‌ترین گل‌ها، دل از همگان برده و بر زیبایی کاخ می‌افزاید. پرورش گل‌های زیبایی ایرانی و همچنین گل‌های وارداتی از سراسر جهان، موجب گشته است تا این قسمت از کاخ به مکانی پرطرفدار تبدیل گردد.

 

3- مرکز هنری ایوان عطار:

مرکز هنری ایوان عطار با ظرفیت 900 نفر و با بهره‌گیری از بالاترین تجهیزات در زمینه نور و تصویر، آماده ارائه خدمات برای فعالیت‌های هنری ازجمله سینما و تئاتر می‌باشد.

 

4- ایستگاه رادیو:

این واحد کار خود را از سال 1380 آغاز کرده و تا به امروز توانسته است به صورت روزانه، برنامه‌های زنده خود را به سمع و آگاهی مردم برساند. هدف از تأسیس این واحد، اطلاع‌رسانی هرچه بیشتر به بازدیدکنندگان جهت افزایش رفاه آنان برای دسترسی به قسمت‌های مختلف باغ بوده است.

 

5- رستوران‌ها:

کاخ سعدآباد تهران دارای 3 رستوران و کافی‌شاپ با منوی ایرانی و خارجی است و با ارائه غذاهای باکیفیت بالا توانسته است نظر بسیاری از بازدیدکنندگان ایرانی و خارجی را به خود جلب نماید.

 

6- سالن ورزشی:

این مجموعه علاوه بر موارد فوق‌الذکر دارای سالن ورزشی نیز می‌باشد. این امکانات شامل پارک ورزش، سالن بیلیارد و سالن تنیس می‌باشد. ورزش در فضایی همچون کاخ سعدآباد با آن جو و سرسبزی و زیبایی، موجب افزایش انگیزه و طول عمر خواهد شد. دیدن زیبایی‌های موجود در این باغ، امید به زندگی را بالابرده و شادی و مسرت را به شما عزیزان هدیه خواهد داد.

 

7- فروشگاه:

این مرکز واقع در مقابل ورودی زعفرانیه بوده و عرضه‌کننده محصولات فرهنگی، مانند کتاب‌ها و پوسترهای ایران‌شناسی، صنایع‌دستی و … می‌باشد.

 

 

سایر اطلاعات:

سایت: http://sadmu.ir

 

برای اطلاعات بیشتر در خصوص دیگر اماکن تاریخی شهر اینجا کلیک کنید.