باغ دولت آباد یکی دیگر از جاذبه‌های تاریخی و دیدنی شهر زیبای یزد است که بیش از 260 سال قدمت دارد.

باغ دولت آباد

معرفی:

این باغ از اصیل ترین و بدیع ترین باغ‌های ایرانیست که نبوغ خاصی در طراحی و معماری آن دیده می‌شود. بلندترین بادگیر جهان در این باغ قرار دارد.

قدم زدن در این باغ و دیدن درختان سربه فلک کشیده به همراه صدای آب و آواز پرندگان خستگی را از تن هرشخصی بیرون می‌آورد و کحو زیبایی های باغ می‌شوید. این باغ حتی در شب و به دلیل نورپردازی خاصی که دارد زیبایی منحصر به فردی دارد. درختان سربه فلک کشیده سرو و کاج در همه جای باغ خودنمایی می‌کنند و در بهار بوی گل محمدی سرمستتان می‌کند.

این اثر باشکوه تاریخی در سال 1346 در فهرست آثار ملی ایران ثبت گردید. همچنین این باغ یکی از 9 باغ ایرانی ثبت شده در فهرست جهانی یونسکو (سال 2011) است و شهرت جهانی دارد.

باغ دولت آباد

تاریخچه:

  • باغ دولت آباد یادگاری از دوره افشاریه و زندیه است.
  • این باغ در سال 1160 هجری قمری به دست محمد تقی خان بافقی معروف به خان بزرگ ساخته شد.
  • وی سرسلسله خاندان خوانین یزد بود. او در ابتدا قناتی به طول 65 کیلومتر احداث کرد و آب را از مهریز به یزد منتقل کرد.
  • این قنات که قدمت آن به بیش از 200 سال میرسد باغ دولت آباد را آبیاری می‌کرده است.
  • سپس محمد تقی خان بنای حکومتی یا دارالحکومه خود را در این مکان ساخت.
  • درختان خیابان‌های اطراف در آن زمان به حدی بزرگ بودند که مانع دید از خارج به داخل باغ می‌شدند.
  • در زمان زندیه این باغ به هشت باغ دولت آباد معروف شد.
  • این باغ در دوران قاجار به دروازه چهار منار (یکی از دروازه های یزد) نزدیک شد اما همچنان خارج از شهر بود.
  • به تدریج و بعد از ساخت و سازهای دوران پهلوی این بنا در مرکز شهر واقع گردید.
  • کریم خان زند هم مدتی در این باغ زیبا اقامت داشت.
  • در زمان قاجار هم عبدالرضا خان یزدی در این باغ سکونت داشت.
  • بعد از قاجار مدتی این باغ به حالت متروکه بود تا اینکه از سال 1348 تا سال 1364 وزارت فرهنگ و هنر این باغ را از اداره اوقاف اجاره کرد و به دفتر حفاظت آثار باستانی کشور سپرد.
  • در سال 1348 بخش‌هایی از باغ مورد مرمت و بازسازی قرار گرفت.

معماری:

مساحت باغ دولت آباد حدود 70.000 مترمربع است. پس از ورود به باغ از هشتی نسبتا بزرگی عبور می‌کنیم که اکنون محلی برای فروش صنایع دستی یزد است. فضای داخلی باغ به دو قسمت اندرونی و بیرونی تقسیم شده است.

بخش اندرونی (بخش مسکونی و خصوصی باغ):

این بخش دارای گذرگاهی که یک سر آن به عمارت سردر و سر دیگر آن به عمارت هشتی ختم می‌شود. در میان این گذرگاه استخری با طول 194 متر و عرض 12 متر قرار دارد. طراحی این آبنما یا استخر با هوشمندی باعث طولانی‌تر دیده شدن باغ و تمرکز بیننده به سمت عمارت اصلی و بادگیر می‌شود. قسمت های مختلف آن شامل:

  1. عمارت هشتی (بادگیر تابستانه): مهمترین ساختمان باغ که در انتهای باغ و متصل به دیوار جنوبی قرار دارد. این عمارت ساختمان اصلی باغ بوده که به شکل یک هشت ضلعیست. 3 شاه نشین با درهای مشبک در این قسمت قرار دارد. وجود شیشه‌های رنگی زیبایی بی‌نظیری به این عمارت بخشیده است. مهمترین بخش این عمارت بادگیر معروف و مرتفع آن است که به عنوان بلندترین بادگیر خشتی جهان (33 متر ارتفاع) شناخته می‌شود. تلفیق باد و آب داخل حوض‌ها سبب می‌شده هوای خنک از زیر بادگیر به قسمت شاه نشین و تالارها انتقال پیدا کند. به همین دلیل این عمارت را بادگیر تابستانه می‌نامیده‌اند.
  2. عمارت یا تالار طَنَبی: این ساختمان بزرگ و مجلل در سمت غربی عمارت هشتی قرار دارد. تالارها و شبستان‌هایی در اطراف این عمارت وجود دارند که از طریق درها و روزنه هایی به این عمارت راه می‌یابند. در زیر این عمارت زیرزمینی وجود دارد که به باغ راه پیدا میکند.
  3.  بهشت آئین (زمستانه): این فضا اقامتگاه زمستانی خانواده شاه بوده است.این ساختمان روبروی عمارت هشتی واقع شده است. این ساختمان در مرز بین اندرونی و بیرونی قرار گرفته و در اطراف آن درختان گیلاس و انار به چشم میخورند.
  4. بخش های دیگر فضای اندرونی شامل حرمسرا، آشپزخانه، برج دیده بانی، اتاق های خدمه، درشکه خانه و اصطبل ها می‌باشد.

بخش بیرونی یا جلوخان (بخش تشریفات و اداری):

این بخش در قسمت شمالی واقع شده است. قسمت های مختلف آن شامل:

  1. تالار آئینه
  2. ساختمان تهرانی
  3. عمارت سردر اصلی
  4. دو بازارچه
  5. دو برج دیده بانی
  6. آب انبار عمومی
  7. دیوانخانه

در این بنا از سنگ مرمر بسیار استفاده شده و کف سالن‌ها با آجر پوشانده شده است. یکی از زیبایی‌های چشمگیر معماری این باغ تقارن بکار رفته در بسیاری از قسمت‌های باغ است که با مهارت خاصی طراحی و چیدمان شده است.

راه‌های دسترسی:

این باغ در خیابان شهید رجایی و محله چهارمنار واقع شده است. اگر قصد دارید با وسیله نقلیه عمومی به این مکان بروید باید در ایستگاه اتوبوس شحنه پیاده شوید و حدود ده دقیقه پیاده روی کنید.

ساعات بازدید:

  • شش ماه اول سال از ساعت 8 الی 21
  • شش ماه دوم سال از ساعت 7 الی 22

بهای بلیط:

  • گردشگران ایرانی 3000 تومان
  • گردشگران خارجی 20000 تومان